Kliem Sqalli viċin il-Malti

Pubblikazzjonijiet tal-istess awtur  –  ikklikkja hawn:  https://kliemustorja.com/informazzjoni-dwar-pubblikazzjonijiet-ohra-tal-istess-awtur/

Hekk kif miet, ftit jiem ilu, il-famuż kittieb Sqalli Andrea Camilleri rajna ħafna informazzjoni dwar min kien dan il-bniedem li, forsi l-aktar minħabba kunjomu u l-ambjent Sqalli tiegħu, nikkunsidrawh bħala kważi xi ħadd li jiġi minna l-Maltin.

Fost bosta informazzjoni li ngħatat, sirt naf li hemm website li tiġbor fiha l-kliem djalettali Sqalli li Camilleri niżżel fil-kotba tiegħu. Malajr flejt din il-website, għax kif tafu tinteressani ħafna l-etimoloġija tal-Malti u l-konessjoni tal-kliem li oriġina mill-Isqalli. Fost mijiet ta’ kliem u frażijiet li sibt f’din il-website, stajt inqabbel aktar minn ħamsin kelma Sqallin li jixbhu lill-Malti, jew bil-maqlub, għax hu pjuttost il-Malti  li ssellifhom u addattahom mill-Isqalli.

Dawn huma il-kliem li niżżilt preċiżament kif sibthom. Kull ma għamilt żidt ħdejhom il-kelma Maltija qrib il-kelma Sqallija. Fejn kont dubbjuż għamilt sinjal ta’ mistoqsija (?)….

Intant il-link tal-website li sibt hi din: http://www.vigata.org/dizionario/camilleri_linguaggio.html

Aktar dwar l-etimoloġija tal-kliem Malti issibha hawn: https://kliemustorja.com/a

Addubbare                   iddobba
Aiola                     aljoli
pesce "bianco" della famiglia degli sparidi, quella del sarago e
del dentice, Mormora (Linneo: Lithognathus mormyrus, Pagellus mormyrus)

Arbulo                    arbula
Armiggi                  Rmiġġ
arnesi.  
Babbiata         babbu
presa in giro, scherno.
Bummulo           bomblu ?
orcio di terracotta, che se fatto e cotto secondo l'arte mantiene fresca
la temperatura dell'acqua.

Càntaro (Cantaru) kantru
vaso da notte. Per metafora, persona stimabile come un vaso da notte...
Cantàro (Cantàru) Qantar
vecchia misura di peso equivalente a cento rotoli, cioè circa ottanta chilogrammi. Anchequintale.
Cantoni (Cantuna) kantun
Carusi  karus
ragazzini ma anche sarbadanari, salvadanai.
Cazzarola  kazzola
casseruola.
Cimiàre camata / cama cama (?)
pendolare, oscillare, andare da un capo all'altro di un luogo.
Fare come la cima
di un albero quando c'è vento. Il Voc. Sic. registra solo il significato di: attendere a qualcosa, tramare
Ciriveddru  ċiribedudu (?)
cervello.
Dragunara  dragonara
tromba marina, ma anche tempesta, bufera in senso figurato.
Ficazzana farkizzan
Farlacca fallakka
asse di legno.
Fodetta (Faudetta o fadetta)  faldetta

gonna, sottana, sottoveste.
Frisco frisco    frisk frisk
fresco fresco, detto di qualcuno che ostenta disinvoltura.
Giarre ġarra
grandi recipienti di terracotta.
Gilecco ġlekk
gilè.
Girgentana Girgenti
Inca  
linka

inchiostro.
Infatato fatat (?)
fatato, miracoloso.
Inganzato (Ngarzatu)  Ingarżat
amante.
Luffarìa  tilloffa (?)
pigrizia.
Limitu  limitu
termine, confine. Pietra o segnale di confine
Nglisa Ingliża
inglese.
Parrino            parrinu
prete; padrino.
Passuluna       passolina

olive nere appassite.
Pilaia                 plajja
spiaggia
Pinnuli           pinnola
pillole medicinali.
Radica           Radika
eufemismo per il membro sessuale maschile.
bil-Malti nużawha f''sens ieħor  ir-razza u radica (minn radice)
Rizzetto         razzett ?
sistemazione.
Rusciana            Ruxxana
rubiconda, sanguigna.
Scantato         skantat
impaurito.
Scarpàro            skarpan
ciabattino.
Scarso               skars
povero.
Seggia                siġġu
sedia.
Soru                    soru
sorella.
Spitàli              sptar
ospedale.
Staminarìa       stamnara
inclinazione a fare dispetti.
Tabbutu     tebut
bara
Troffa     troffa (xagħar)
cespuglio.
Vastasi     pastas(i)
volgari, maleducati.
Virrina     berrina
trapano; “strumento a forare, che ha la punta a spire” (Tra.),
anche con il significato di “persona che fa imbrogli e rigiri”.

Zamm      żambuka
essenza alcolica di anice che in Sicilia si spruzza nel bicchiere d'acqua.
Zabara           sabbara jew żabbara
iterazione che, secondo Camilleri, equivale a mutatis mutandis.
Zabàra è il fusto dell'agave e, per estensione, tutta la pianta.
Zagara zahra pl. zahar

Zaurdo (Zaurru, zagurdu)       żorr?

Categories:

7 Comments

  1. Li niftakar:

    Mastru d’ascia – Mastrudaxxa
    Ċuċċ – Scico (asino)
    Kapuljat – tiżisti f’naħħa ta’ Palermo (arkajaka) iżda m’għandhomx jużawha

    Fenek – in arabic furred animal
    Fenek: Ganado mentioned Phoenician

    Liked by 1 person

  2. Meta mort Sqallija iltqajt ma’ ċertu kliem li jintużaw li jixbħu l-Malti… xi ftit milli niftakar:

    Sqalli – Malti

    Frauli – Frawli
    Scubetta – Xkubetta
    Cacoccioli – Qaqoċċ
    Zagara – Żahra
    Mischinu – Miskin (bl-istess tifsira)
    Gebbia – Ġiebja
    Zibbibu (tip ta’Għeneb li jagħmlu il- ‘Passito di Pantelleria’ bih) – Żbib

    Liked by 1 person

  3. Snin ilu kont ma missieri Siracusa fejn kellna habib minn hemm. Tfaccaw koppja libsin tat-tieg. Missieri qalli “ara giet gharusa”. Il-habib Sqalli saqsa lil missieri x’qed jghid. U skoprejni li gharusa tfisser prostituta bl-Isqalli.
    Juzaw ukoll babux ghal bebbux.

    Liked by 1 person

  4. Jien sibt li bil-Puniku protector huwa MSR misser li tista’ tkun tiġi minn M’Sar jew MSajjar to cook. nom mimmat. So Monsieur or Missier is the person who made.

    Liked by 1 person

Leave a comment